بیش از ۹۲ درصد، سهم ایران از تولید جهانی زعفران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ به نقل از روابط عمومی اتاق بازرگانی ایران؛ فرشید منوچهری با تأکید بر جایگاه ایران در تولید این محصول اظهار کرد: ایران همچنان بیش از ۹۲ درصد زعفران جهان را با کیفیت مطلوب تولید می‌کند و این مزیت راهبردی باید با تکیه بر نوآوری، ارتقای بهره‌وری و مدیریت علمی زنجیره تولید حفظ شود.

 او ادامه داد: تضعیف این جایگاه در نتیجه افزایش هزینه‌های تولید و کاهش عملکرد مزارع، می‌تواند رقابت‌پذیری زعفران ایران را در بازارهای جهانی تحت تأثیر قرار دهد.

او مرحله فاصله میان برداشت گل تا جداسازی و خشک‌کردن کلاله را مهم‌ترین گلوگاه زنجیره تولید دانست و افزود: اختلال در تأمین نیروی کار در این مرحله، هم کیفیت محصول و هم درآمد کشاورزان و توان رقابت صادراتی ایران را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

وی با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید و کاهش عملکرد برخی مزارع گفت: ورود کشورهایی مانند ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان به تولید زعفران، ضرورت کاهش هزینه‌ها و افزایش بهره‌وری در ایران را دوچندان کرده است.

دبیر شورای ملی زعفران با بررسی تجربه کشورهایی مانند ترکیه، برزیل، اندونزی، ژاپن و کره جنوبی، ایجاد نهادهای واسط، ساماندهی جابه‌جایی نیروی کار و استفاده از ظرفیت نیروهای نیمه‌وقت را از راهکارهای مدیریت بازار کار کشاورزی عنوان کرد و گفت: گزارش کارشناسی این شورا درباره مدیریت نیروی کار فصلی و کاهش ضایعات، در اختیار وزارت جهاد کشاورزی، استانداری خراسان رضوی و اتاق بازرگانی استان قرار گرفته است.

منوچهری تصریح کرد : فعالان این حوزه تأکید دارند که ایجاد یک سازوکار رسمی برای اعلام نیاز مزارع، ثبت‌نام کارگران، تعیین دستمزد شفاف، تأمین حمل‌ونقل و آموزش برداشت می‌تواند از ضایعات محصول جلوگیری کرده و ارزش صادراتی زعفران ایران را حفظ کند.

رئیس شورای ملی زعفران نیز با پیش‌بینی تولید بیش از ۵۰۰ تن زعفران در سال جاری، نسبت به کمبود سازوکار برای تأمین و هدایت نیروی کار فصلی در زمان برداشت هشدار داد.

محسن احتشام گفت : به گفته فعالان این بخش، مسئله مزارع زعفران کمبود مطلق نیروی کار نیست؛ بلکه نبود سامانه‌ای برای اتصال به‌موقع کارگران به کشاورزان است؛ خلأیی که می‌تواند ضایعات محصول، افت کیفیت و کاهش ارزش صادراتی زعفران ایران را افزایش دهد.

وی ادامه داد: با وجود پیش‌بینی تولید بیش از ۵۰۰ تن زعفران در سال جاری و سطح زیرکشت حدود ۱۳۳ هزار هکتار، نبود سازوکار منسجم برای تأمین نیروی کار فصلی، به گلوگاه اصلی برداشت این محصول تبدیل شده است.

 احتشام گفت: مشکل اصلی در فصل برداشت، کمبود نیروی کار نیست، بلکه ناهماهنگی میان کارگران آماده اشتغال و نیاز مزارع است.

به گفته او، همزمان با وجود شمار زیادی از جویندگان کار در شهرها، زعفران‌کاران در مقطع برداشت با کمبود کارگر مواجه می‌شوند. احتشام تصریح کرد: برداشت زعفران تنها در بازه‌ای حدود ۵۰ تا ۶۰ روز انجام می‌شود و عمر هر گل زعفران نیز فقط سه تا چهار روز است. بنابراین هرگونه تأخیر در برداشت، جداسازی و خشک‌کردن کلاله می‌تواند کیفیت محصول را کاهش دهد و ضایعات را بالا ببرد.

 او با اشاره به کاهش ظرفیت سنتی تأمین نیروی کار در روستاها، ناشی از مهاجرت روستاییان به شهرها، افزود: جذب کارگر در بسیاری از مناطق زعفران‌خیز همچنان بر پایه روابط خویشاوندی و ارتباطات محلی است؛ روشی که برای حجم فعلی تولید و سطح زیرکشت پاسخگو نیست.

رئیس شورای ملی زعفران، نبود نهادهای واسط را حلقه مفقوده بازار کار زعفران دانست و تصریح کرد: کشاورز باید زمان و هزینه زیادی برای یافتن کارگر صرف کند و نیروی کار نیز اغلب از فرصت‌های شغلی موجود اطلاع دقیقی ندارد. علاوه بر این، توافق بر سر دستمزد، حمل‌ونقل، اسکان موقت و تضمین کیفیت برداشت، هزینه مبادله را برای هر دو طرف افزایش می‌دهد.

به گفته او، این ناهماهنگی باعث می‌شود بخشی از ظرفیت تولید، پیش از آنکه محصول به بازار برسد، در مزرعه یا در مرحله فرآوری اولیه از بین برود.