حکمت بر سه رکن عقلانیت، فضیلت و خدمت استوار است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، اختتامیه کنگره بین المللی «حکمت و حکمرانی» با حضور حجت الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی و آیت الله علی‌اکبر رشاد رئیس و موسس پژوهشگاه برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه در این نشست اظهار کرد: از نظر من حکمت ۳ مولفه و رکن دارد که عبارتند از؛ عقلانیت، فضلیت، خدمت؛ بنابراین حکمت فقط عقلانیت نیست. منظور از عقلانیت در اینجا نیز عقل نظری، عقل عملی و عقل معاش و معاد است.

وی تصریح کرد: این ۴ عقل وقتی با هم جمع شد می‌شود «لبّ»، و منظور از اولوالالباب یعنی صاحبان خرد ناب. خرد ناب یک رکن از حکمت است. به عبارت دیگر صاحبان خرد ناب، دارای حکمت هستند.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه سوره مبارکه اسرا و سوره لقمان دقیقا این ۴ ساحت عقل را نام می‌برد، گفت: رکن دوم حکمت، فضیلت است. برخی حکمت را با فضیلت یکی گرفته‌اند، اما فضیلت رکن مَنِشی حکمت است و خدمت که مولفه سوم است رکن کُنشی و اثرگذاری حکمت را بیان می‌کند.

حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه اظهار کرد: حکیمی که از عقلانیت و فضیلت برخوردار است این عقلانیت و فضیلت او، در محیط بیرون به اثرگذاری و خدمت به مردم منتهی می‌شود. به عبارت دیگر عقلانیت بُعد دانشی و بینشی حکمت، فضیلت بُعد منشی آن و خدمت بعد کُنشی حکمت است.

وی گفت: بسیاری هستند که عقلانیت دارند، اما فضیلت ندارند. در حالی که حکیم باید هر سه مولفه را باهم داشته باشد. بینش، منش و کُنش هر سه با هم مصداق حکمت هستند. برخی خیال می‌کنند. هر فیلسوفی، حکیم است، اما اینگونه نیست. دانش و عقلانیت تنها یک رکن حکمت است.

حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه تصریح کرد: جالب است که ما (ایران) قبل از اسلام نیز، حکمت خسروانی داشتیم. یعنی فلسفه نداشتیم، چون فلسفه ریشه در یونان باستان دارد، اما حکمت داشتیم و جالب‌تر اینکه در حکمت پیش از اسلام نیز، هم خرد و عقلانیت مورد تایید بوده است و هم فضیلت و هم خدمت و بعد از اسلام این حکمت تبیین شده است.

دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت: حکمرانی از نظر من یک فناوری نرم است بیش آن که یک دیسیپلین باشد و عبارت است از فرآیند سیاست تا نظارت.

وی با بیان این که این فرآیند ۵ گام را شامل می‌شود تصریح کرد: مرحله اول سیاستگذاری؛ به معنای باید و نباید‌های جهت دهنده، مرحله دوم؛ تنظیم گری که خود سه مرحله تقنین، تقسیم مسئولیت‌ها و ساختارسازی‌ها را در بر می‌گیرد.

حجت الاسلام والمسلمین خسروپناه سومین مرحله حکمرانی را مسئله راهبری دانست و افزود: امام شهید ما از این عنوان، به عملیات قرارگاهی تعبیر می‌کردند. راهبری و هدایتگری یک الگو می‌خواهد که مدل آن، کار قرارگاهی است. چهارمین مرحله، اجرا و گام پایانی نظارت و ارزیابی اثربخشی است.

وی اضافه کرد: این فرآیند از سیاست تا نظارت در اسلام مبتنی بر نظریه‌های ایدئولوژیک است و ایدئولوژی مبتنی بر یک فلسفه و جهان بینی است.