انتشار فهرست ۶۶۹ نشریه ایرانی در نمایه‌های بین‌المللی توسط مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی (SID)


به گزارش خبرگزاری صداوسیما ، با هدف افزایش شفافیت اطلاعات علمی و تسهیل دسترسی پژوهشگران، اعضای هیئت علمی، دانشجویان تحصیلات تکمیلی و مدیران پژوهشی، فهرست به‌روز نشریات ایرانی نمایه‌شده در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی Clarivate و Scopus به‌صورت تفکیک‌شده در تارگاه SID منتشر شده است. کاربران می‌توانند به دو فهرست مستقل شامل نشریات نمایه‌شده در پایگاه Web of Science (Clarivate) و نشریات نمایه‌شده در پایگاه Scopus دسترسی داشته باشند. تفکیک این اطلاعات، امکان بررسی دقیق‌تر وضعیت نمایه‌سازی نشریات ایرانی و مقایسه آنها را در هر یک از پایگاه‌های بین‌المللی فراهم می‌کند.

بر اساس گزارش مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی (SID)، درحال حاضر ۲۰۰ نشریه ایرانی در نمایه‌های مختلف Web of Science و ۴۶۹ نشریه ایرانی در پایگاه Scopus نمایه شده‌اند؛ آماری که تصویری قابل اتکا از جایگاه بین‌المللی نشریات علمی کشور ارائه می‌دهد.

در میان نشریات Clarivate، تعداد ۱۲۷ عنوان در نمایه Emerging Sources Citation Index (ESCI)، تعداد ۴۲ عنوان در Science Citation Index Expanded (SCIE) و سایر نشریات در نمایه‌های تخصصی Biological Abstracts و Zoological Record حضور دارند. این موضوع نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از نشریات ایرانی در مسیر ارتقای جایگاه بین‌المللی و ورود به نمایه‌های اصلی Web of Science قرار گرفته‌اند.

از نظر حوزه‌های موضوعی، بیشترین سهم نشریات نمایه‌شده به علوم پزشکی و سلامت اختصاص دارد و پس از آن حوزه‌های مهندسی و فناوری، علوم پایه، کشاورزی و منابع طبیعی و علوم انسانی و اجتماعی قرار می‌گیرند. این ترکیب بیانگر ظرفیت بالای نظام علمی کشور در تولید و انتشار دانش در حوزه‌های مختلف و به‌ویژه علوم سلامت است.

همچنین بررسی صاحبان امتیاز و ناشران نشریات نمایه‌شده در Scopus نشان می‌دهد که دانشگاه علوم پزشکی تهران با حدود ۶ درصد از کل نشریات، بزرگ‌ترین سهم را در اختیار دارد. پس از آن دانشگاه تهران با ۴.۷ درصد، دانشگاه آزاد اسلامی با ۳ درصد و دانشگاه علوم پزشکی مشهد با ۲.۸ درصد در رتبه‌های بعدی قرار دارند. این آمار نقش کلیدی دانشگاه‌ها، مراکز علمی و ناشران تخصصی را در توسعه حضور بین‌المللی نشریات ایرانی نشان می‌دهد.

انتشار این فهرست‌ها علاوه بر کمک به پژوهشگران برای انتخاب مجلات معتبر، به مدیران نشریات نیز این امکان را می‌دهد که وضعیت رقابتی خود را در مقایسه با سایر مجلات کشور ارزیابی کرده و مسیر توسعه بین‌المللی نشریه را با شناخت دقیق‌تری برنامه‌ریزی کنند.

افزایش رقابت برای ورود به Scopus؛ نیاز روزافزون به مشاوره تخصصی

رشد تعداد نشریات ایرانی نمایه‌شده در Scopus نشان می‌دهد که رقابت برای حضور در این پایگاه معتبر بین‌المللی هر سال جدی‌تر می‌شود. در شرایطی که صد‌ها نشریه ایرانی موفق شده‌اند استاندارد‌های لازم برای ورود به Scopus را کسب کنند، بسیاری از مجلات علمی کشور همچنان با چالش‌هایی مانند ساختار تحریریه، سیاست‌های انتشار، شاخص‌های استنادی، بین‌المللی‌سازی و رعایت الزامات ارزیابی Scopus مواجه هستند.

تجربه جهانی نشان داده است که بخش قابل توجهی از درخواست‌های نمایه‌سازی به‌دلیل ناآشنایی با معیار‌های ارزیابی یا آماده‌نبودن زیرساخت‌های نشریه با تأخیر مواجه می‌شوند یا به نتیجه مطلوب نمی‌رسند. به‌همین دلیل، بهره‌گیری از مشاوره تخصصی پیش از ارسال درخواست می‌تواند زمان دستیابی به نمایه‌سازی را به میزان قابل توجهی کاهش دهد.

مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی (SID)، SID با تکیه بر تجربه گسترده خود در حوزه ارزیابی، پایش و تحلیل نشریات علمی، خدمات تخصصی مشاوره نمایه‌سازی Scopus را به مدیران مسئول، سردبیران و صاحبان امتیاز نشریات ارائه می‌کند. این خدمات شامل ارزیابی وضعیت فعلی مجله، تحلیل نقاط قوت و ضعف، بررسی انطباق با معیار‌های Scopus، ارائه نقشه راه ارتقا، مشاوره در زمینه بین‌المللی‌سازی و همراهی در فرآیند آماده‌سازی پرونده نمایه‌سازی است.

نشریاتی که قصد دارند جایگاه خود را از سطح ملی به سطح بین‌المللی ارتقاء دهند، می‌توانند با استفاده از خدمات مشاوره تخصصی SID، مسیر ورود به Scopus را با آگاهی بیشتر، ریسک کمتر و احتمال موفقیت بالاتر طی کنند.