شناسایی ۱۰ جفت پایه میز آیینی در آتشکده ساسانی

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، مرکزاصفهان؛ سرپرست هیئت باستان شناسی محوطه تاریخی ویگل از کشف فضای کم سابقه در آتشکده ساسانی این محوطه خبر داد و گفت: مجموعه مطالعات این محوطه از سال ۱۳۸۶ تاکنون شامل بررسی‌های میدانی، گمانه زنی لایه نگاری، نقشه برداری کامل محدوده و سه فصل کاوش باستان شناسی بوده است.

محسن جاوری با اشاره به نتایج فصل‌های گذشته کاوش در این محوطه تاریخی افزود: در فصل نخست کاوش از سال ۱۳۸۹ بخشی از بافت آتشکده شناسایی شد و در فصل دوم نیز دالان‌های طواف یا دالان‌های پیرامونی این آتشکده به دست آمد و در فصل سوم، حد بیرونی بدنه شمالی آتشکده مشخص و در بخش جنوبی نیز فضا‌های تازه‌ای کشف شد که یکی از آنها فضایی استثنایی و کم نظیر است.

وی ادامه داد: در این فضای تازه، ۱۰ جفت پایه میز روی یک سکوی گچی در سالنی با حدود ۱۴ متر طول و ۳ متر عرض کشف شده است؛ پدیده‌ای که به گفته ما تاکنون در هیچ یک از آتشکده‌های ساسانی گزارش نشده و برای نخستین بار با چنین معماری و چیدمانی در یک بنای مذهبی ساسانی مواجه شده‌ایم.

سرپرست هیئت باستان شناسی ویگل درباره کارکرد احتمالی این فضا گفت: با توجه به اینکه این اتاق دارای جایگاه ستون و درگاه بوده و به نظر می‌رسد فضایی بسته و غیرعمومی محسوب می‌شده، این احتمال مطرح است که این بخش در اختیار موبدان قرار داشته و هدایای مردم یا نذورات در آن روی میز‌ها قرار داده می‌شده است.

جاوری با تاکید بر ویژگی‌های خاص این یافته افزود: این پایه میز‌ها از نظر شکل و اجرا بسیار خاص و زیبا هستند و به نظر می‌رسد در واپسین مرحله استفاده از آتشکده، پیش از متروک شدن کامل بنا، بخش فوقانی آنها شکسته و از قطعاتشان برای مسدود کردن برخی دهانه‌های ورودی آتشکده استفاده شده است.

وی گفت: شواهد باستان شناسی نشان می‌دهد ورودی‌های این بنا در دوره پایانی بهره برداری با استفاده از عناصر معماری و مبلمان داخلی از جمله همین پایه میزها، قطعات گچی، چینه و خشت بسته شده تا دسترسی به آتشکده قطع شود. این پدیده پیشتر نیز در بخش‌هایی از بنا دیده شده بود، اما در این فصل، شواهد روشن تری از آن به دست آمد.

این باستان شناس تاکید کرد: کیفیت معماری این فضا و مجموعه داده‌های به دست آمده، ما را با اثری بسیار استثنایی در معماری مذهبی دوره ساسانی روبه رو کرده است؛ به نحوی که آتشکده ویگل اکنون به عنوان یکی از مهم‌ترین و ویژه‌ترین آتشکده‌های مرکز ایران مطرح است.

جاوری افزود: با توجه به داده‌های موجود، می‌توان گفت این بنا از نظر یافته‌ها و کیفیت اطلاعات به دست آمده، یکی از استثنایی‌ترین آتشکده‌های شناخته شده ایران است؛ زیرا یا چنین عناصری در نمونه‌های مشابه وجود نداشته یا هرگز با این وضوح و کیفیت عرضه نشده است.

سرپرست هیئت باستان شناسی ویگل همچنین با اشاره به ضرورت حفاظت و تداوم کاوش‌ها گفت: ادامه پژوهش‌ها در این محوطه نیازمند تخصیص اعتبار کافی است.

جاوری در بخش دیگری از سخنان خود از پایان گمانه زنی تعیین عرصه و حریم محوطه خبر داد و گفت: همزمان با فعالیت‌های کاوش، به دلیل ضرورت حفاظت از جایگاه این محوطه در برابر طرح‌های توسعه‌ای، برنامه تعیین عرصه و حریم نیز اجرا شد و این عملیات روز گذشته به پایان رسید.

وی افزود: در پیرامون حدود ۱۲۰ هکتار از محدوده محوطه، گمانه‌های متعددی برای تعیین عرصه و حریم حفر شده و نتایج آن به زودی روی نقشه‌های مربوطه پیاده خواهد شد تا بازنگری عرصه و حریم این محوطه تاریخی در دستور کار قرار گیرد.

محوطه تاریخی ویگل در شهرستان آران و بیدگل یکی از مهم‌ترین کانون‌های مطالعاتی باستان شناسی پیش از اسلام در مرکز ایران به شمار می‌رود و یافته‌های جدید آن می‌تواند افق تازه‌ای برای شناخت معماری مذهبی و آیین‌های مرتبط با آتشکده‌های دوره ساسانی بگشاید.