راهکارهای مدیریت بحران و هیجان در کودکان

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، دکتر سودابه بساک‌نژاد در خصوص «مدیریت هیجان در کودکان»، اظهار کرد: کودکان به دلیل آگاهی اندک از شرایط محیطی و اجتماعی و نداشتن تجربه کافی نسبت به بحران‌های مختلف از جمله «جنگ»، واکنش‌های هیجانی و رفتاری متفاوتی بروز می‌دهند.

وی با بیان اینکه دلیل تفاوت بروز واکنش‌ها در کودکان، مواجهه مستقیم و غیرمستقیم با بحران و در نهایت واکنش‌های اطرافیان به ویژه والدین با بحران است، ادامه داد: واکنش شدید والدین در رویدادهای بحرانی مانند جنگ می‌تواند برای کودک تجربه‌های منفی به دنبال داشته باشد. در شرایطی مانند جنگ که در صدر بحران محیطی قرار دارد، کودکان ممکن است هیجان‌هایی مثل غم، نگرانی، ترس و اضطراب را بروز دهند.

استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز افزود: در شکل‌های شدیدتر، کابوس شبانه، بی‌قراری افراطی، وابستگی افراطی به مادر و استرس پس از آسیب را تجربه می‌کنند. مطالعات مختلف گزارش می‌کنند که برخی از کودکان حالتی از بُهت، شوک و عدم واکنش به اطرافیان را نشان می‌دهند.

بساک‌نژاد گفت: استرس پس از آسیب، شدیدترین نوع بروز هیجان در کودکان پس از تجربه بحران است که با علامت‌هایی مانند خواب آشفته درباره حمله ناگهانی افراد ناشناس، پریدن و ترسیدن با شنیدن هر صدایی و گاهی بی‌حسی و ناتوانی در لذت بردن از زندگی و ابراز غصه و نا امیدی آشکار می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: این تجربه‌های هیجانی، ناشی از قدرت پردازش ضعیف کودکان و ناآگاهی آن‌ها در مقابله با ترس‌ها و نگرانی‌هایشان نسبت به رویدادهای مختلف بحرانی است.

استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز ادامه داد: اگر کودکی نتواند توسط والدین یا فرد متخصص نگرانی‌های خود را التیام دهد، مسلم است که تجربه‌های نگران‌کننده می‌توانند برای سال‌ها با او همراه شوند و در بزرگسالی، هر صدا و یا تصویری مشابه تجربه‌های کودکی، او را به‌ شدت آشفته کند.

بساک‌نژاد با اشاره به وظیفه والدین در این شرایط، توضیح داد: بنابراین همه ما به عنوان والدین، مربی یا به عنوان یک رسانه، نسبت به التیام‌بخشی و مدیریت هیجان‌های کودکان در شرایط بحرانی مسئول هستیم.

وی در پاسخ به این سوال که چگونه می‌توانیم با کودکان خود درباره بحران صحبت کنیم و چه راه‌حل‌های ساده برای مقابله با این مشکلات در کودکان وجود دارد؟ به چند شیوه‌نامه «یونیسف» در ارتباط با برخورد مناسب در این شرایط اشاره کرد و گفت: به کودکان اجازه دهید احساسات خود را بروز دهند و آن‌ها را به خاطر ترس‌ها یا گریه‌هایشان سرزنش نکنید. ابراز احساسات همیشه بهتر از سکوت و وحشت است زیرا موجب می‌شود هیجان تخلیه شود و نگرانی به تدریج کاهش یابد.

استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز اضافه کرد: در محیطی صمیمی درباره بحرانی مانند جنگ و دلایل آن صحبت کنید و بدون آنکه به موضوع‌هایی مانند شکل یا اندازه وسایل جنگی اشاره کنید، برای آن‌ها به زبان ساده و با داستان و نقاشی درباره حوادث احتمالی در دوره بروز رویداد توضیح دهید.

شیوه صحیح رفتار با کودکان دارای اضطراب

بساک‌نژاد توضیح داد: اگر اضطراب کودک شدید است، از روش‌های حواس‌پرتی مانند پیاده‌روی، فوتبال و داژبال در حیاط منزل، خریدن گل و گیاه و آبیاری آن‌ها، درست کردن کیک و غذای ساده یا نقاشی کردن و سرودن شعر، استفاده کنید؛ با این روش‌ها کمی از محیط تنش‌زا خارج شوید و برای کودکان آرامش ایجاد کنید. به یاد داشته باشید که این یک رابطه دو طرفه است؛ وقتی شما کودک را به آرامش دعوت می‌کنید شما هم به عنوان والد آرام می‌شوید.

وی افزود: درباره روش‌های امن و ایجاد حفاظ امنیتی در خانواده صحبت کنید. برای مثال به کودک بگویید «هر وقت ترسیدی دست مرا بگیر» یا «بیا با من حرف بزن». همیشه به یاد داشته باشید که کودکان با نگاه به چهره شما امنیت می‌گیرند بنابراین، این نگاه را از آن‌ها دریغ نکنید.

استاد گروه روان‌شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز درباره پیگیری اخبار حوادث در حضور کودک گفت: در جریان اخبار قرار بگیرید و به زبان ساده اتفاق‌ها را برایشان توضیح دهید. به آن‌ها این اطمینان را بدهید که نگرانی و ترس و رویداد بحران‌زا به پایان می‌رسد.

وی تأکید کرد: در نهایت، تلاش کنید به عنوان والدین یا مربی برای کودکان یک تجربه قابل کنترل ایجاد کنید؛ بدین معنا که هر چند برخی حوادث بحرانی مانند جنگ از کنترل والدین خارج هستند ولی می‌توانیم با مدیریت هیجان یک احساس بهتر و آرامش‌بخش برای خود ایجاد کنیم.