اختلال در تنگه هرمز و تحمیل هزینه سوخت به مصرف‌کنندگان

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما، از کوالالامپور در حالی که بسیاری از دولت‌ها و نهاد‌های بین‌المللی طی سال‌های اخیر بر تسریع گذار به انرژی‌های پاک و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی تأکید کرده‌اند، تحولات اخیر در تنگه هرمز بار دیگر نشان داد که اقتصاد جهانی هنوز به‌طور عمیق با نفت و گاز گره خورده است.

بحران ایجاد شده در یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی جهان، تنها بازار سوخت را دچار التهاب نکرد، بلکه زنجیره‌ای از پیامد‌های اقتصادی، صنعتی و تجاری را در سراسر جهان به جریان انداخت. این رخداد، شکاف میان اهداف اقلیمی و واقعیت‌های ساختاری اقتصاد جهانی را آشکار می‌کند؛ واقعیتی که نشان می‌دهد حذف سوخت‌های فسیلی، فرایندی پیچیده، زمان‌بر و وابسته به تحولات گسترده فناورانه و ژئوپلیتیکی است. شبکه سی ان‌ای سنگاپور در مطلبی تحت عنوان "اختلال در تنگه هرمز و تحمیل «هزینه سوخت فسیلی» به مصرف‌کنندگان" موضوع را بررسی کرده و اینطور نوشته:

اختلال طولانی‌مدت در تنگه هرمز، شوک‌های گسترده‌ای را به بازار‌های سوخت، قیمت برق، مسیر‌های کشتیرانی و زنجیره‌های تأمین صنعتی وارد کرده است.

این بحران، واقعیتی ناخوشایند را برجسته می‌کند: جهان همچنان فراتر از حوزه برق و حمل‌ونقل، وابستگی عمیقی به سوخت‌های فسیلی دارد.

گفت‌و‌گو‌های اخیر اقلیمی در سانتا مارتای کلمبیا نیز این واقعیت را تقویت کرد. این نشست که با هدف عبور از بن‌بست مذاکرات اجلاس‌های اقلیمی سازمان ملل متحد (COP) برگزار شد، میزبان بیش از ۵۰ دولت بود که تلاش داشتند روند گذار از سوخت‌های فسیلی را تسریع کنند. در این مذاکرات، موضوعاتی همچون امنیت انرژی و تاب‌آوری اقتصادی نیز  بررسی شد.

با این حال، غیبت ایالات متحده و چین، محدودیت مذاکرات جهانی را در شرایطی که قدرت‌های بزرگ مشارکت کامل ندارند، آشکار ساخت.

نفت و گاز تنها منابع سوختی نیستند؛ بلکه به‌عنوان مواد اولیه برای تولید پلاستیک، محصولات پتروشیمی، کود‌های شیمیایی، داروها، منسوجات مصنوعی و مواد شیمیایی صنعتی نیز به کار می‌روند؛ محصولاتی که ستون فقرات زنجیره‌های تأمین جهانی را تشکیل می‌دهند.

بنابراین، اختلال در عرضه سوخت‌های فسیلی نه‌تنها سیستم‌های حمل‌ونقل و تولید برق را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه پیامد‌های آن به کالا‌های مصرفی و زنجیره‌های تولید صنعتی نیز سرایت می‌کند.

شرکت ژاپنی تولید کننده تنقلات «کالبی» اخیراً اعلام کرده است که به دلیل کمبود مواد نفت‌پایه مورد استفاده در جوهر‌های چاپ، بسته‌بندی چند محصول خود را به رنگ سیاه و سفید تغییر داده است.

این موضوع نشان می‌دهد که کنار گذاشتن سوخت‌های فسیلی برای دولت‌ها بسیار پیچیده‌تر از صرفاً اجرای سیاست‌های سبز، مانند توسعه خودرو‌های برقی یا پنل‌های خورشیدی است.

اگرچه جایگزین‌های کم‌کربن مانند سوخت‌های زیستی و هیدروژن در حال ظهور هستند، این گزینه‌ها با مشکلاتی همچون هزینه بالا، نبود زیرساخت‌های کافی و محدودیت در مقیاس‌پذیری روبه‌رو هستند.

صنعت هوانوردی نمونه روشنی از این چالش به شمار می‌رود. این صنعت همچنان وابستگی شدیدی به سوخت جت مبتنی بر سوخت‌های فسیلی دارد و درگیری ایران باعث هشدار‌هایی درباره احتمال کمبود سوخت جت و لغو پرواز‌ها در فصل سفر‌های تابستانی اروپا شده است.

سوخت پایدار هوانوردی (SAF) که از منابع تجدیدپذیر تولید می‌شود، می‌تواند راه‌حلی برای این مشکل باشد. با این حال، تولید محدود و هزینه بالای آن، مانع گسترش استفاده از این سوخت شده است. مهم‌تر اینکه، بیشتر هواپیما‌های تجاری کنونی تنها مجاز به استفاده از ترکیبی حداکثر ۵۰ درصدی از سوخت SAF هستند.