لزوم گذار از حکمرانی تجربی به حکمرانی مبتنی بر داده در حوزه علم و فناوری

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای مرکز فارس، محمد مهدی علویان‌مهر در همایش «حکمرانی مطلوب در تمدن نوین اسلامی» که در شیراز برگزار شد، اظهار داشت: در فضای پیچیده و پویای علم و فناوری، تصمیم‌گیری بدون پشتوانه داده‌های معتبر می‌تواند منجر به اتخاذ سیاست‌هایی شود که با واقعیت‌های علمی کشور همخوانی ندارد. در این میان، نهاد‌هایی مانند ISC وظیفه دارند نقش «چشم و مغز تحلیلی» نظام علم را بر عهده گیرند.

وی با تشریح مأموریت ISC، هدف اصلی این مؤسسه را تبدیل داده‌های خام علمی به تحلیل‌های کاربردی و قابل استفاده برای سیاست‌گذاران عنوان کرد و گفت: این فرآیند شامل جمع‌آوری داده‌ها، پردازش آنها و نهایتاً تبدیل به تصمیمات و اقدامات مؤثر می‌شود.

علویان‌مهر افزود: حکمرانی علمی زمانی به بلوغ می‌رسد که مدیران و سیاست‌گذاران، تصویری جامع و دقیق از وضعیت دانشگاه‌ها، مسیر تولید علم، سطح همکاری‌های بین‌المللی و کیفیت پژوهش‌ها در اختیار داشته باشند.

رئیس ISC با اشاره به ابزار‌های تحلیلی این مؤسسه، از داده‌های استنادی، رتبه‌بندی دانشگاه‌ها، پایش مجلات علمی و تحلیل روند‌های پژوهشی به عنوان ارکان اصلی تصمیم‌سازی علمی نام برد و تأکید کرد که این ابزار‌ها به ترسیم تصویری دقیق‌تر از زیست‌بوم علم کشور کمک می‌کنند.

وی همچنین یکی از چالش‌های نظام علمی کشور را غلبه نگاه صرفاً کمی دانست و خاطرنشان کرد: ضروری است شاخص‌هایی، چون اثرگذاری پژوهش، همکاری‌های بین‌رشته‌ای و کیفیت تولید علم در کنار معیار‌های کمی مورد توجه قرار گیرند.

دکتر علویان‌مهر به نقش ISC در شناسایی ظرفیت‌های پنهان علمی، حتی در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی مناطق کمتر برخوردار نیز اشاره کرد و گفت: این ظرفیت‌ها در صورت حمایت هدفمند می‌توانند نقش مهمی در پیشبرد اهداف علمی کشور ایفا کنند.

وی در پایان تأکید کرد که داده‌های تحلیلی ISC نه‌تنها برای سیاست‌گذاران ملی، بلکه برای مدیران دانشگاه‌ها نیز در طراحی دقیق‌تر مسیر توسعه علمی، ارتقای رشته‌ها و گسترش همکاری‌های بین‌المللی راهگشا خواهد بود. همچنین، نقش ISC در حوزه دیپلماسی علمی جهان اسلام، بستر مناسبی برای توسعه همکاری‌های پژوهشی و شکل‌گیری شبکه‌های علمی مشترک میان کشور‌های اسلامی فراهم می‌آورد.