مدیریت آفت ساقه‌خوار در مزارع ذرت و نیشکر با استفاده از زنبور تلنموس

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، افروز فارسی با اشاره به اهمیت راهبردی تولید ذرت و نیشکر در خوزستان اظهار کرد: این استان به دلیل برخورداری از اراضی حاصلخیز، شرایط اقلیمی مناسب و اراضی وسیع کشاورزی، رتبه نخست تولید نیشکر و رتبه دوم تولید ذرت دانه‌ای و علوفه‌ای کشور را به خود اختصاص داده است.

وی افزود: در سال‌های اخیر توسعه سطح زیرکشت و تغییرات اقلیمی از جمله افزایش دما، شرایط را برای گسترش فعالیت آفت ساقه‌خوار سزامیا فراهم کرده است آفتی که با تغذیه از جوانه مرکزی و میان‌گره‌های گیاه، خسارت قابل توجهی به محصولاتی مانند ذرت، نیشکر و سورگوم وارد می‌کند.

عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی خوزستان با اشاره به محدودیت روش‌های سنتی مبارزه با این آفت گفت: در بسیاری از مزارع ذرت، کنترل آفت از طریق سمپاشی‌های متعدد انجام می‌شود در حالی که به دلیل مخفی بودن لارو آفت در داخل ساقه و همچنین زمان‌بندی نامناسب مصرف سموم، این روش‌ها کارایی لازم را ندارند و علاوه بر افزایش هزینه تولید، پیامد‌های زیست‌محیطی نیز به همراه دارند.

فارسی زنبور «تلنموس» را یکی از موثرترین عوامل کنترل زیستی این آفت معرفی کرد و افزود: این زنبور پارازیتوئید تخم، با قدرت جست‌وجوی بالا و سازگاری مناسب با شرایط اقلیمی خوزستان قادر است حتی تخم‌های آفت را در زیر غلاف‌های گیاهی شناسایی کرده و از بین ببرد.

وی ادامه داد: بررسی‌ها نشان می‌دهد میزان پارازیتسم طبیعی این زنبور در مزارع به بیش از ۹۰ درصد می‌رسد که نشان‌دهنده ظرفیت بالای آن در مهار جمعیت آفت ساقه‌خوار است.

این پژوهشگر با اشاره به تجربه موفق کنترل زیستی در مزارع نیشکر خوزستان گفت: طی بیش از ۲۰ سال گذشته، با پرورش انبوه زنبور تلنموس در انسکتاریوم و رهاسازی آن در مزارع نیشکر، نیاز به هرگونه مبارزه شیمیایی با این آفت به صفر رسیده است.

فارسی افزود: در راستای ارتقای سلامت محصولات کشاورزی و کاهش مصرف سموم، برنامه‌های توسعه و گسترش استفاده از این عامل کنترل بیولوژیک در مزارع ذرت استان نیز در حال اجرا است.

وی تاکید کرد: موفقیت در مدیریت پایدار آفت ساقه‌خوار سزامیا مستلزم کاهش مداخلات شیمیایی و حفاظت از جمعیت‌های طبیعی زنبور تلنموس است چرا که رهاسازی هدفمند این حشره مفید علاوه بر تضمین سلامت محصول با جلوگیری از بروز مقاومت در آفت، پایداری تولید کشاورزی در شرایط تغییرات اقلیمی را نیز تقویت می‌کند.

در استان خوزستان، آفت ساقه‌خوار سزامیا یکی از مهم‌ترین تهدید‌ها برای محصولات راهبردی همچون ذرت و نیشکر به شمار می‌رود که در دهه‌های اخیر به‌ویژه با افزایش دما و تغییرات اقلیمی، گسترش بیشتری یافته است.

در همین راستا، از اوایل دهه ۱۳۸۰ برنامه‌های کنترل زیستی این آفت با تکیه بر پرورش و رهاسازی زنبور پارازیتوئید «تلنموس» در مزارع نیشکر استان آغاز شد و به‌تدریج به‌عنوان یکی از موفق‌ترین نمونه‌های مدیریت غیرشیمیایی آفات در کشور شناخته شد؛ به‌گونه‌ای که در بسیاری از مزارع نیشکر، مصرف سموم شیمیایی برای کنترل این آفت به‌طور کامل حذف شده است.