زبان فارسی در خطر سُنّت‌شکنی گفتاری؛ خطر تبدیل گفتار به نوشتار

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز قزوین، در روزگاری که سرعت، حرف اول را در تولید و انتشار محتوا می‌زند، نگرانی‌ها درباره‌ی آینده‌ی زبان فارسی و اصول نگارش صحیح، به اوج خود رسیده است. بسیاری از کارشناسان، فضای مجازی را به عنوان یکی از بزرگترین تهدیدها برای زبان فارسی و دیگر زبان‌ها می‌دانند. این نگرانی‌ها به ویژه از آنجا ناشی می‌شود که نیاز روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای به تولید سریع متن، باعث شده تا پایبندی به اصول و قواعد زبان، کمرنگ شود.

 

به اعتقاد متخصصان، یکی از مهم‌ترین دلایل این وضعیت، ورود افراد غیرمتخصص به عرصه‌ی نویسندگی است. هر فردی که نویسنده نیست و زبان را به‌خوبی نمی‌شناسد، به خود اجازه می‌دهد که متن بنویسد یا نظر بدهد؛ این امر به قوام و استحکام زبان لطمه می‌زند.

 

اما خطر بزرگ‌تر، مکتوب شدن زبان گفتاری در فضای مجازی است. زبان گفتاری (محاوره)، به تدریج در حال تبدیل شدن به زبان نوشتاری است. به عنوان مثال، در گفتار می‌گوییم «داره»، اما در نوشتار صحیح آن «دارد» است و نباید «داره» نوشته شود. این اشتباه به ظاهر کوچک، می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای زبان فارسی داشته باشد.

 

یکی از فعالان حوزه‌ی زبان و ادبیات فارسی در این باره می‌گوید: "وقتی یک دانشجو به استاد خود می‌گوید: «استاد نمره‌ها رو نمی‌دین»، این عبارت گفتاری است. اما در نوشتار باید تبدیل شود به: «استاد نمره‌ها را نمی‌دهید». استفاده‌ی نادرست از حروف اضافه و ضمایر، می‌تواند نسل‌های آینده را در تشخیص نقش دستوری کلمات دچار اشتباه کند."

 

این فعال حوزه‌ی زبان فارسی با اشاره به تفاوت‌های لهجه‌ای می‌افزاید: "اگر در پیامک بنویسیم «من رو ندیدی» (با استفاده از «رو» به جای «را»)، نسل‌های آینده در تشخیص نقش دستوری «را» (به عنوان نشانه مفعول صریح) دچار اشتباه می‌شوند، چرا که آن را به اشتباه به عنوان ساختار گفتاری رایج خواهند پذیرفت."

 

تغییر زبان نوشتار، مهمترین خطری است که زبان فارسی را تهدید می‌کند. این تغییرات، به تدریج و ناخودآگاه در حال رخ دادن است و اگر چاره‌ای برای آن اندیشیده نشود، در آینده‌ای نه چندان دور، شاهد نابودی بسیاری از قواعد و ساختارهای ارزشمند زبان فارسی خواهیم بود.

 

کارشناسان معتقدند که برای مقابله با این تهدید، باید آموزش و آگاهی‌رسانی در سطح جامعه را افزایش داد. ترویج محتوای با کیفیت، نظارت بر محتوای منتشر شده در فضای مجازی، استفاده از ابزارهای تصحیح خودکار و تشویق به مطالعه‌ی متون کلاسیک فارسی، می‌تواند به حفظ و پاسداری از زبان فارسی کمک کند.